27 april 2008

Geestverruimend

Enkele dagen geleden zag ik ‘Stijn en de Sterren’ op TV. Stijn is bij het grote publiek bekend als leadzanger van Noordkaap en Monza met hits als ‘Ik hou van u’ en ‘Van God los’. Wat minder bekend is, is dat Stijn Meuris ook amateurastronoom is. Al sinds zijn jeugdjaren. ’t Is blijkbaar, na de muziek, zijn tweede passie.

‘Stijn en de Sterren’ is een theatervoorstelling waarin Stijn Meuris op een ongelooflijk energieke manier zijn publiek inwijdt in de basis van de sterrenkunde. Hij brengt het verhaal van zon en planeten, melkwegstelsels en het uitdijende heelal op zo’n eenvoudige maar boeiende en humoristische manier dat je het wel leuk en interessant moet vinden. En dit is waar het om gaat, wetenschap en cultuur naar de mensen brengen!

Vroeger, waarschijnlijk zelfs al in de prehistorie, kwamen mensen samen op open vlakten, straten en pleinen. De artiesten kwamen naar de mensen, toonden hun kunsten en vertelden hun verhaal. Ook redenaars en filosofen verkondigden hun inzichten en gedachten gewoon tussen de mensen. En zo is het duizenden jaren gebleven. Tot in de eerste helft van de 20ste eeuw was kunst en wetenschap er voor de mensen. Vandaag zijn de mensen er voor de cultuur. Of beter, voor de cultuurfabrieken, want de artiesten of wetenschappers en redenaars van vandaag willen nog altijd de mensen bereiken en hun verhaal verkondigen. Jammer genoeg kan dat niet meer vrij op straten en pleinen, daar is tegenwoordig een vergunning voor nodig. Ze worden verdreven naar culturele centra waar ze enkel met het cultuurminnende publiek in contact komen. De overgrote meerderheid van de mensen komt zelden of nooit in een cultureel centrum. De grotere sterren staan op de planken in de grote theaterzalen, sporttempels en casino’s Kursaal van deze wereld. Daar komt steevast veel volk naar toe. Veel mensen die voor veel geld een kaartje hebben gekocht. Mensen uit wat men de lagere sociale klasse noemt, komen zelden naar deze mega-evenementen. Het is voor hen niet betaalbaar!

Dan maar TV. Eigenlijk zou dit het ei van Columbus moeten zijn. Door televisie zouden kunstenaars van alle slag weer naar de mensen kunnen komen. Niets is echter minder waar. Op enkele uitzonderingen na is alles wat we op de buis voorgeschoteld krijgen platvloerse pulp. Steeds dezelfde eenheidsworst in nieuwe verpakking. De programma’s met meer inhoud worden steevast naar de late avond verbannen zodat ook op die manier het grote publiek niet bereikt wordt. Dat publiek is ondertussen zo murw geslagen door eeuwige series en laag-bij-de-grondse reality soaps dat programma’s die net iets meer herseninspanning vergen worden weggezapt.

Alle inspanningen ten spijt blijft ‘het volk’ verstoten van elke vorm van cultuur. Deze evolutie is al decennia lang aan de gang, onopvallend. De jongste tijd echter worden de gevolgen af en toe merkbaar. De opmars van waanideeën zoals het creationisme, zelfs bij onderwijsstudenten, is hierdoor deels te verklaren. Hetzelfde geldt voor overplakte tepels of kunstwerken van een buitenechtelijke koningsdochter die uit een gemeentehuis verwijderd worden. Kunst, cultuur en wetenschap worden ongemerkt, en wellicht vaak onwetend, gecensureerd. Zo zullen de ogen van de mensen uiteraard nooit open gaan en de geesten nooit verruimd!
Daarom zijn programma’s als Stijn en de Sterren zo belangrijk. Populair maar niet populistisch, gebracht door gewone mensen die respect afdwingen, eenvoudig, zonder te banaliseren Ze passen niet in een format, worden niet opgedrongen en zijn voor iedereen toegankelijk. Tenminste, zolang één of andere conservatieve CD&V burgemeester de uitzending niet verbiedt.

Geen opmerkingen: